على زمانى قمشه اى

193

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

مه‌گرفت لازم است : 1 - خورشيد ، زمين وماه بر يك خط مستقيم واقع شوند ، يعنى ماه به حالت بدر از زمين ديده شود . 2 - ماه در حركت مداريش بايد در حال عبور از « گره » مركز مدار خود با دايرة البروج باشد . مدت مه‌گرفت : چون قطر مخروط سايهء زمين در نقطه‌اى كه ماه از آن مىگذرد در حدود 9200 كيلومتر است ، اگر ماه ، مخروط را به طور مركزى قطع كند نزديك به دو ساعت در خسوف كامل خواهد بود ، زيرا قطر ماه در حدود 3500 كيلومتر وسرعت متوسط آن 3200 كيلومتر در ساعت است . سايهء زمين ، ماه را كاملا تاريك نمىكند ، حتى وقتي كه خسوف كامل باشد ماه كاملا قابل مشاهده وداراى رنگ سرخ بىفروغى است كه معلول بازتاب نور خورشيد از جوّ سطح زمين به داخل مخروط سايه شكسته شده است . اجزاى آبى وبنفش نور آفتاب بر اثر پراكند در جوّ زمين حذف شده ومؤلفه‌هاى سرخ نورند كه قرص ماه را اندكى روشن مىكنند ، بدين معنا كه چون جوّ زمين نور قرمز را بيش از آبى منتقل مىكند ماه در حين خسوف كامل به صورت قرمز كمرنگ در مىآيد . حدود نيم ساعت طول مىكشد تا ماه كاملا وارد سايه شود ومدت مشابهى نيز لازم است تا كاملا از سايه درآيد . در مه گرفت جزئي تنها قسمتى از ماه از ميان مخروط سايه مىگذرد .